Ψωρίαση: μια δερματική νόσος με πολλά πρόσωπα…

Ψωρίαση

Τι είναι η ψωρίαση;

Η ψωρίαση είναι μια χρόνια, μη μεταδοτική δερματοπάθεια

Η ψωρίαση είναι μία χρόνια, μη μεταδοτική δερματοπάθεια, η οποία παρουσιάζει αυξημένη συχνότητα εμφάνισης στο γενικό πληθυσμό. Η νόσος προκαλείται από τη διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος που έχει ως αποτέλεσμα τον υπερβολικό πολλαπλασιασμό των κυττάρων της επιδερμίδας. Η συσσώρευση των κυττάρων αυτών, που δεν προλαβαίνουν να απομακρυνθούν με τις φυσικές διαδικασίες του οργανισμού, έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ερυθρών, επηρμένων περιοχών που καλύπτονται με λευκές, ξηρές φολίδες.  Οι περιοχές αυτές ονομάζονται ψωριασικές πλάκες και εμφανίζουν επίμονο κνησμό.

Ποια τα αίτια της ψωρίασης;

Τα αίτια της ψωριασικής νόσου δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί

Τα αίτια της ψωριασικής νόσου δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί. Γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες συμμετέχουν στην εμφάνιση αλλά και στις υποτροπές της. Για την εκδήλωση και τις εξάρσεις της ψωρίασης ενοχοποιούνται: το οικογενειακό ιστορικό ψωρίασης, λοιμώξεις (στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα, ΗΙV), περιβαλλοντικοί παράγοντες (υγρό, ψυχρό κλίμα), το stress (συναισθηματική φόρτιση), ορμονικά αίτια και φάρμακα, τραυματισμοί, κάπνισμα και παχυσαρκία.

Η ψωρίαση έχει ΄΄πολλά πρόσωπα ΄΄ καθώς η εμφάνιση της ποικίλλει από την παρουσία λίγων εντοπισμένων δερματικών βλαβών μέχρι την εκδήλωση βαριάς γενικευμένης νόσου.

Η ψωρίαση είναι συχνή νόσος. Τα ποσοστά προσβολής στις ευρωπαϊκές χώρες φτάνουν το 6,5% και το 3,15% στην Αμερική. Στην χώρα μας φαίνεται να προσβάλλονται συχνότερα άτομα μέσης ηλικίας 40-45 ετών και η αναφερόμενη ηλικία πρώτης εμφάνισης είναι τα 30 έτη. Παρόλα αυτά η ψωρίαση μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία και συνήθως έχει δικόρυφη κατανομή δηλαδή εμφανίζεται σε ηλικία 15-25 ετών (τύπου Ι) και σε ηλικίες άνω των 40 ετών (τύπου ΙΙ).

Η ψωρίαση είναι αυτοάνοσο νόσημα μια νόσος δηλαδή του ανοσοποιητικού συστήματος. Διάφορα γονίδια σε συνδυασμό με περιβαλλοντικούς παράγοντες, προκαλούν τη διέγερση των κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, των Τ λεμφοκυττάρων, που υπό φυσιολογικές συνθήκες ενεργοποιούνται για την άμυνα του οργανισμού σε λοιμώξεις. Τα Τ-λεμφοκύτταρα αφού διεγερθούν παράγουν κυτταροκίνες όπως η ιντερλευκίνη 17Α (IL-17Α) οι οποίες διεγείρουν περαιτέρω το ανοσοποιητικό και διαταράσσουν τον φυσιολογικό κύκλο των κυττάρων του δέρματος προκαλώντας τον υπέρ-πολλαπλασιασμό τους.

Τα κύτταρα του δέρματος φυσιολογικά ωριμάζουν, μεταφέρονται στην επιφάνεια του δέρματος και αποπίπτουν μέσα σε 28 περίπου ημέρες. Στα άτομα όμως που πάσχουν από ψωρίαση, τα κύτταρα αυτά δεν προλαβαίνουν να ωριμάσουν και συγκεντρώνονται εντός 3-4 ημερών στην επιφάνεια του δέρματος. Τα πλεονάζοντα κύτταρα δεν αποπίπτουν φυσιολογικά αλλά συσσωρεύονται με γοργούς ρυθμούς, σχηματίζοντας σωρούς που τελικά δημιουργούν τις χαρακτηριστικές δερματικές ψωριασικές βλάβες.

Ποιες είναι οι μορφές της ψωρίασης;

Η πιο συνήθης μορφή ψωρίασης ονομάζεται κατά πλάκας

Στην πιο συνήθη μορφή της η ψωρίαση εμφανίζεται με πλάκες ερυθρού, επηρμένου δέρματος που καλύπτονται από λευκά ή αργυρόχροα λέπια και ονομάζεται κοινή ή κατά πλάκας ψωρίαση. Το εξάνθημα εμφανίζεται συχνότερα στους αγκώνες, στο τριχωτό της κεφαλής και στα γόνατα. Εξάρσεις της νόσου με αύξηση των πλακών και έντονο κνησμό και καύσος παρατηρούνται κατά μέσο όρο 2,6 φορές το χρόνο. Σε κάποιες περιπτώσεις οι πλάκες μπορεί να επεκταθούν και να γενικευτούν δημιουργώντας τη γενικευμένη ψωρίαση κατά πλάκας.

Άλλη μορφή ψωρίασης χαρακτηρίζεται από σχηματισμό φυσαλίδων της επιδερμίδας και ονομάζεται φλυκταινώδης ψωρίαση, ενώ ο σχηματισμός πιο μικρών, ερυθρών, μεμονωμένων βλατίδων με σχήμα σταγόνας ονομάζεται σταγονοειδής ψωρίαση. Η ονομαζόμενη ανάστροφη ψωρίαση χαρακτηρίζεται από φλεγμονώδεις περιοχές στις πτυχές του δέρματος των μασχαλιαίων, μηρογεννητικών και υπομαζικών περιοχών και οι οποίες δεν παρουσιάζουν λέπια. Μια σοβαρή μορφή της νόσου με διάχυτη φλεγμονή και ερυθρότητα του δέρματος ονομάζεται ερυθροδερμική ψωρίαση και εμφανίζεται αιφνίδια χωρίς προηγούμενο ιστορικό ψωρίασης, είτε ως αποτέλεσμα επιδείνωσης προϋπάρχουσας χρόνιας ψωρίασης.

Η ψωριασική αρθρίτιδα τέλος, συνιστά την αλληλοεπικάλυψη της νόσου της ψωρίασης με τη νόσο της αρθρίτιδας και εμφανίζεται στο 15 έως 25% των ασθενών με ψωρίαση. Προσβάλλει συνήθως τις άκρες των δακτύλων των χεριών και των ποδιών και ενδέχεται επίσης να προσβάλλει τη σπονδυλική στήλη. Πολλές φορές υπάρχει και προσβολή των νυχιών από την ψωρίαση που ονομάζεται ψωριασική ονυχία. Η πορεία της είναι συχνά εξελικτική και απαιτεί έγκαιρη συστηματική θεραπεία από ρευματολόγο ώστε να προληφθεί η διάβρωση των αρθρώσεων.

Πως γίνεται η διάγνωση της ψωρίασης;

Η διάγνωση της ψωρίασης γίνεται με την κλινική εξέταση του δέρματος

Η διάγνωση της ψωρίασης γίνεται με την κλινική εξέταση του δέρματος καθώς οι ψωριασικές βλάβες είναι χαρακτηριστικές ως προς τη μορφολογία και την εντόπισή τους. Όταν η νόσος εξελίσσεται, ή μεταβάλλεται σε άλλη μορφή, ή όταν η ψωρίαση επιπλέκεται από άλλες καταστάσεις, απαιτείται η λήψη βιοψίας δέρματος για την επιβεβαίωση της νόσου. Στην περίπτωση ψωριασικής αρθρίτιδας η διάγνωση γίνεται από ειδικό ρευματολόγο με την εξέταση των προσβεβλημένων αρθρώσεων και κατάλληλες απεικονιστικές εξετάσεις.

Πως επηρεάζεται η ζωή του ασθενούς με ψωρίαση;

Η ψωρίαση σχετίζεται με άλλες συννοσηρότητες όπως η καρδιαγγειακή νόσος, η χρόνια νεφρική νόσος, το μεταβολικό σύνδρομο κ.α.

H ψωρίαση επηρεάζει την εικόνα του ατόμου προς τα έξω και προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις από τα άτομα του κοινωνικού, οικογενειακού και εργασιακού του περιβάλλοντος. Είναι πολύ πιθανό κάποιοι να φοβούνται μήπως «κολλήσουν» και να αποφεύγουν το άγγιγμα και την απλή χειραψία ή να μην πλησιάζουν σε πολύ μικρή απόσταση, επειδή ίσως δεν ξέρουν, ότι η ψωρίαση δεν είναι μεταδοτική. Επίσης σε φάση έξαρσης της νόσου ίσως ο/η ασθενής να μην μπορεί να λάβει μέρος σε αθλήματα γυμναστηρίου και κολύμβηση σε πισίνες.

Η ψωρίαση σχετίζεται επίσης με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης κατάθλιψης και χαμηλής αυτοεκτίμησης με εκδηλώσεις αγχώδους διαταραχής. Επίσης άλλες συν νοσηρότητες που συνυπάρχουν με την ψωρίαση και μειώνουν το μέσο όρο ζωής του ατόμου με ψωρίαση εάν δεν προληφθούν και δεν ληφθούν μέτρα θεραπείας είναι: ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2, η καρδιαγγειακή νόσος, το μεταβολικό σύνδρομο, η χρόνια νεφρική νόσος, κ.α. Επομένως ο κίνδυνος από τη νόσο της ψωρίασης είναι συνολικός και απαιτείται θεραπεία για την ύφεση της και για την πρόληψη των συννοσηροτήτων της κι όχι μόνο για την αισθητική βελτίωση του δέρματος.

Πώς αντιμετωπίζεται η ψωρίαση;

Η ψωρίαση απαιτεί έγκαιρη διάγνωση καθώς και στενή παρακολούθηση και συνεργασία με το θεράποντα ιατρό

Η ψωρίαση απαιτεί έγκαιρη διάγνωση αλλά και στενή παρακολούθηση και συνεργασία με το θεράποντα ιατρό. Ιατρός και ασθενής συνεργάζονται με κοινό στόχο την αντιμετώπισης της ψωρίασης, τη βελτίωση της κλινικής της εικόνας και την πρόληψη και αντιμετώπιση των συννοσηροτήτων.

Κάθε ασθενής είναι μοναδικός για το λόγω αυτό απαιτείται διάκριση του τύπου της νόσου εκτιμώντας τη βαρύτητα, την έκταση και τη μορφή της ψωρίασης, καθώς και την πιθανή λήψη προηγούμενων θεραπειών και την ανταπόκριση του ασθενούς σε αυτές. Παράλληλα, θα πρέπει πάντα να αξιολογείται η ασφάλεια της προς επιλογήν θεραπείας με βάση το ιστορικό του ασθενούς, τη θεραπευτική αγωγή που λαμβάνει για άλλα νοσήματα και την παρούσα κατάσταση του π.χ. εγκυμοσύνη. Θα πρέπει επίσης να δοθούν γενικές οδηγίες αποφυγής τραυματισμών και δερματοστιξίας (τατουάζ), ερεθιστικών ουσιών ή λήψης συγκεκριμένων φαρμάκων που ενδέχεται να προκαλέσουν επιδείνωση της νόσου. Στη συνέχεια, ο γιατρός σε συνεργασία με τον ασθενή θα αποφασίσουν την θεραπεία με βάση τις υπάρχουσες θεραπευτικές προσεγγίσεις:

  • τοπική θεραπεία : η εφαρμογή τοπικά στο δέρμα αλοιφών και διαλυμάτων
  • φωτοθεραπεία : η χρήση της υπεριώδους ακτινοβολίας
  • συστηματική θεραπεία: ανοσοτροποποιητικά φάρμακα, σε μορφή χαπιών για λήψη από το στόμα, είτε σε ενέσιμη μορφή, τα οποία ρυθμίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα

Οι πιο πάνω θεραπείες μπορούν να εναλλάσσονται και να συνδυάζονται προκειμένου να επιτυγχάνεται σε κάθε περίπτωση το καλύτερο δυνατό θεραπευτικό αποτέλεσμα. Η προς επιλογή θεραπεία θα πρέπει να συνδυάζει ταχεία έναρξη δράσης και αποτελεσματικότητα καθώς και μακροχρόνια διατήρηση του θεραπευτικού αποτελέσματος. Επίσης θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ευκολία χορήγησης, καλή ανοχή και ασφάλεια.

Κάθε ασθενής έχει δικαίωμα στην θεραπεία και κάθε θεράπων ιατρός θα πρέπει να βάζει στόχο του την κατά το δυνατόν γρηγορότερη ύφεση των συμπτωμάτων και βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς σε όλα τα επίπεδα.

ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ

  • World Health Organization. (‎2016)‎. Global report on psoriasis. http://www.who.int/iris/handle/10665/204417
  • https://ifpa-pso.com/our-cause/
  • http://www.edae.gr/dt/DT_Pswriasi.pdf
  • Khatri et al. J Clin Aesthet Dermatol. 2018;11(5):33–37

Stat_PsO_05_19

Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμόδιου επαγγελματία υγείας.